ชีวิตมนุษย์ทุกจำพวกล้วนมีความต้องการปัจจัย ๔ คือ เครื่องนุ่งห่ม อาหาร ที่อยู่อาศัย
และยารักษาโรค ถือเป็นสิ่งต้องการทางด้านกายภาพ(physical needs)๑ เพราะเป็นพื้นฐานของทุก
ชีวิตที่เกิดมาบนโลกจะต้องรู้จักแสวงหาสิ่งของที่สามารถอำนวยความสะดวกให้แก่ตน เป็น
ธรรมดาฉันใด ชีวิตของสมณะในพระพุทธศาสนาก็ขึ้นอยู่กับปัจจัย ๔ เหล่านี้ ฉันนั้นเหมือนกัน
โดยเฉพาะเสนาสนะหรือที่อยู่อาศัยของสมณะๆ ต้องเลือกเสพบริโภคปัจจัยที่สอดคล้องกับระบบ
พระธรรมวินัยให้มากที่สุด กล่าวคือสมณะมิอาจสร้างที่อยู่อาศัยให้เกินขนาดตามพุทธานุญาตได้
นวกรรม(การก่อสร้าง) ทุกอย่าง ทั้งกรณีที่ทำเองหรือใช้ให้ผู้อื่นทำ ต้องให้สงฆ์ทำกติกาตกลง
ระหว่างสงฆ์ด้วยกันหรือผ่านการเห็นชอบของระบบหมู่คณะก่อนจึงสามารถสร้างได้ เรียกว่า ทำ
สังฆกรรมร่วมกัน ซึ่งต่างจากที่อยู่อาศัยของฆราวาสหรือชาวบ้านทั่วไป ซึ่งจะนิยมสร้างให้วิจิตร
ดีเลิศอย่างไร ก็ย่อมทำได้รวดเร็วทันที โดยไม่จำกัดด้วยขนาดพื้นที่และวิธีการสร้าง เป็นต้น Read the rest of this entry »
อาศัยมูลเหตุนี้ ต้นศรีมหาโพธิ์จึงถือว่าเป็นปฐมเสนาสนะ(ป่าแห่งแรก)
Author: buddhist | Filed under: Uncategorizedที่เป็นปัจจัย สำคัญต่อการบรรลุโมกขธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และเป็นจุดกำเนิดของพระพุทธศาสนา ขึ้นในสมัยพุทธกาลอย่างแท้จริง ดังนั้น ต้นศรีมหาโพธิ์จึงนับเป็นต้นแบบของเสนาสนะตาม
ธรรมชาติหรือรุกขมูล โดยที่ไม่ต้องมีการสร้างวัตถุอะไรมาเพิ่มเติมให้ยุ่งยาก เหมาะเป็นเสนาสนะ
อาศัยของนักบวชและเหล่าวิญญูชนผู้สนใจศึกษาหาความจริงในสัจจธรรมมาฝึกปฏิบัติตนเองให้
สามารถดับต้นเหตุแห่งความทุกข์ทั้งปวงคืออวิชชาหรือความไม่รู้ ซึ่งเป็นวิบากผลสะท้อนให้สัตว์
ต้องเวียนวนอยู่ในวัฏสงสาร แม้ถ้ำสุกรขาตาอันเป็นที่อยู่อาศัยของพระสารีบุตรเถระก็เป็นผลให้
ท่านได้บรรลุธรรมชั้นสูงคืออรหัตตผลได้เหมือนกัน เพราะเป็นที่เงียบ สงัด ปราศจากภัยอันตราย
ทั้งหลาย ดังได้กล่าวมา
อนึ่ง การที่พระสงฆ์ผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบด้วยพระธรรมวินัย และได้รับแรงศรัทธาใน
การสร้างเสนาสนะถวายสงฆ์จากเหล่าประชาชนนี้ ทำให้ประชาชนได้มีโอกาสร่วมสร้างบุญกุศล
ในทางพระพุทธศาสนา เรียกว่า กิริยาวัตถุ หมายถึง ที่ตั้งแห่งการทำบุญ จำแนกเป็น ๑๐
ประการ๒ คือ ๑) ทานมัย บุญสำเร็จด้วยการบริจาคทาน คือกิจกรรมที่ก่อให้มีการเสียสละทรัพย์
ช่วยเหลือแก่กันและกันเป็นเหตุ ทำให้ผู้เสียสละเป็นคนปราศจากความตระหนี่(มัจฉริยะ) ทุก
อย่างที่มีอยู่ในใจเป็นผล
๒) สีลมัย บุญสำเร็จด้วยการรักษาศีล คือกิจกรรมที่ก่อให้เกิดเคารพกฎ กติกา หรือ Read the rest of this entry »
ย่อมเป็นหลักประกันที่สำคัญต่อการพัฒนาชีวิตให้
ก้าวหน้า ทำให้ระบบของสังคมวัดและสังคมบ้านมีจุดหมายของการพัฒนาชีวิตให้สูงขึ้นไป
พร้อมๆ กัน คือมรรควิธีที่มุ่งสู่ทางสันติภาพของตนเองและของสังคมโลกได้ในที่สุด เพราะหาก
โลกขาดบุญกิริยาแล้ว การช่วยเหลือกันก็ทำให้โอกาสของคนจนถูกจำกัดพื้นที่ลงเหลือน้อยเข้าไป
ทุกขณะ ทำให้การแบ่งปันน้ำใจ และความรัก ความเสียสละ จืดจางขาดหายไป
ดังนั้นในคัมภีร์ภัททาลิสูตรพระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัสถึงความหมายและคุณค่าของ
เสนาสนะไว้ว่า
ภัททาลิ ภิกษุบางรูปในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้กระทำให้บริบูรณ์ในสิกขาในศาสนา
ของพระศาสดา เธอมีความดำริอย่างนี้ว่า ถ้ากระไร เราพึงเสพเสนาสนะอันสงัดคือ
ป่า โคนไม้ ภูเขา ซอกเขา ถ้ำ ป่าช้า ป่าชัฏ ที่แจ้ง ลอมฟาง บางทีเราพึงทำให้แจ้ง
ซึ่งคุณวิเศษ… เมื่อเธอหลีกออกอยู่ด้วยประการฉะนี้ แม้พระศาสดาก็ไม่ทรงติเตียน
เพื่อนพรหมจรรย์ผู้รู้ทั้งหลายใคร่ครวญแล้วไม่ติเตียน เทวดาก็ไม่ติเตียน แม้ตนเองก็ติ
เตียนตนเองไม่ได้ ย่อมทำให้แจ้งซึ่งคุณวิเศษ(สิ้นกิเลส)๓
ทั้งนี้เพื่อเป็นการกระตุ้นเตือนจิตภิกษุทั้งหลายให้มองเห็นค่าของเสนาสนะ ไม่คิด
ฟุ้งซ่านตามอำนาจกิเลสแล้วรีบกระทำความเพียรโดยพลันในทุกที่อันเหมาะกับตน การอาศัยเสนาสนะตามธรรมชาติเพื่อเป็นปัจจัยที่เอื้อต่อการบรรลุธรรมจึงมิใช่เรื่อง
ควรมองข้าม ควรมองว่าเรื่องที่สำคัญพระสงฆ์จำเป็นต้องมีแนวทางวิธีการศึกษาที่ชัดเจนเป็นสิ่ง Read the rest of this entry »
เพื่อเป็นโอวาทเตือนใจให้ภิกษุรีบทำความเพียร
Author: buddhist | Filed under: Uncategorizedในการละกิเลสของตนนั่นเองแสดงว่า
ที่อยู่อาศัยของสมณะศากยบุตรในสมัยนั้นทรงถือเอาทุกที่ที่ไม่มีเจ้าของเพื่อป้องกันไม่ให้ต้อง
ลำบากด้วยข้อจำกัด แต่ภายหลังจึงมีพระพุทธานุญาตให้คฤหัสถ์สร้างเสนาสนะถวายพระสงฆ์ได้
ตามสมควร เพื่อเป็นเครื่องป้องกัน หนาว ร้อน ลม และฝน ให้สามารถปฏิบัติธรรมได้สะดวก
ยิ่งขึ้น อีกทั้งเป็นสถานที่สำหรับการประกาศสัทธรรมของพระพุทธศาสนาให้เจริญมั่นคงสืบใน
สังคมต่อไป
จากการศึกษาในเบื้องต้นพบว่า “การศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับเสนาสนะในพระพุทธ-
ศาสนา” นั้น เป็นการนำเอาประโยชน์หรือจุดเด่นของเสนาสนะตามธรรมชาติมาเป็นวิธีการ
ฝึกหัดขัดเกลากิเลสที่อยู่ในจิตใจ จนกลายเป็นวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของพระสงฆ์ ให้มีความ เป็นอยู่ที่พอเพียง เรียบง่าย เป็นผู้เลี้ยงง่าย ไม่ฟุ่มเฟือย ซึ่งถือเป็นการประพฤติปฏิบัติพรหมจรรย์
เพื่อจุดมุ่งหมายสูงสุดคือพระนิพพาน ดังที่ตรัสในมัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์อรรถกถาว่า
ภิกษุทั้งหลาย ! ก็เจโตวิมุตติอันไม่กำเริบ อันใดมีอยู่ พรหมจรรย์นี้ มีเจโตวิมุตติ
นั่น แหละเป็นประโยชน์ที่มุ่งหมาย เจโตวิมุตตินั่นแหละเป็นแก่นสาร มีเจโตวิมุตติ Read the rest of this entry »